Nikomu przedtem i nikomu potem nie czytałem wierszy; mam w sobie dobrze funkcjonujący bezpiecznik wstydu, który broni mi obnażać się zbytnio wobec ludzi, mówić przy innych o swoich uczuciach; a czytać wiersze – to w moim pojęciu tak, jakbym nie tylko mówił o swoich uczuciach, ale jakbym mówił o nich stojąc na jednej nodze; pewna nienaturalność, która kryje się w samej istocie rytmu i rymu, wprowadziłaby mnie w zakłopotanie, gdybym miał oddawać się jej inaczej niż w samotności.
- Milan Kundera, Żart

Cytuję to, bo znam to; wciąż dziką przyjemność sprawia mi odnajdywanie w powieściach sformułowań, które mówią o tym, co zaobserwowałam sama.

I tak, tak, czytanie wierszy to czynność przerażająco intymna (jak więc musi się czuć ktoś, kto recytuje własną poezję?!) i tak, tak, pewnie dlatego nie zwykłam poezji czytywać na głos. Lecz…
Zdarza mi się recytować wiersze. Nie, nie recytować: mówić. Mam łatwość zapamiętywania cytatów, w szczególności, jeśli są one rymowane, łatwo więc i wiersze zapamiętuję. Mam też przerażającą bujność skojarzeń; może nie wszystko kojarzy mi się wszystkim, ale – dużo różnych z wieloma różnymi, nierzadko z wierszami właśnie.
Przykładowo, nieodmiennie, gdy do krwiobiegu wprowadzę odpowiednią ilość alkoholu, przychodzi mi do głowy Wierzyński i nawet nie próbuję się powstrzymać przed powiedzeniem na głos:

Hej! Świat się kręci! Kroki coś podrywa!
Chwieją się w oczach domy kwadratowe!

Dalej już nie, bo dalej jest nie na temat. :)

Ale-ale, nie miałam zamiaru pisać o takich lekkich i przyjemnych rzeczach, lecz o mocniejszych – wszak grudzień mamy i samobójcy latają nisko. Oto wierszyk, którego na pamięć jeszcze nie umiem, ale i tak przynajmniej raz dziennie przychodzi mi na myśl, odkąd noce mamy długie, a dnie zimne i ponure, i w każdej chwili można potknąć się o tegoż samobójcę (bądź zamarznąć przezeń na przystanku w oczekiwaniu na spóźniony autobus):

Chwytam się różnych rzeczy,
śniegu, drzew, niepotrzebnych telefonów,
czułości dziecka, wyjazdów,
wierszy Różewicza,
snu, jabłek, porannej gimnastyki,
rozmów o błogich własnościach witamin,
wystaw awangardowej sztuki,
spacerów na kopiec Kościuszki, polityki,
muzyki Pandereckiego,
żywiołowych katastrof w obcych krajach,
rozkoszy moralności i rozkoszy niemoralności,
plotek, zimnego tuszu, zagranicznych żurnali,
nauki włoskiego języka,
sympatii dla psów, kalendarza.

Chwytam się wszystkiego,
żeby się nie zapaść
w przepaść.
- Anna Świrszczyńska

Każda powieść traktuje o tysiąc pięciuset różnych rzeczach, prawda? Więc Czasy kóz Luana Starovy są o:
- kozach,
- Bałkanach,
- Skopje,
- komunizmie,
- ogólniej: ustroju totalitarnym,
- emigrantach,
- dzieciach…

Dzieci. Dzieci żyją w najuboższej dzielnicy stolicy jednej z jugosłowiańskich republik, gdzie, będąc emigrantami, postrzegane są jako inne, obce. Ich rodzina stanowi jedną z biedniejszych nawet tam, więc dzieci przyzwyczajone są do śmierci; co jakiś czas tracą najmłodsze z rodzeństwa.
Jedno z tych dzieci, chłopiec – alter ego autora, jak powiadają – to narrator Czasów kóz.

Cała opowieść zaczyna się w chwili, kiedy na zaproszenie komunistycznych władz pasterze wraz ze swoimi kozami schodzą z gór i wprowadzają się do miasta.
Kozy, skoro pojawiają się w mieście, stają się solą w oku komunistycznych władz. Bo jak to tak? Pasterze mieli stać się klasą robotniczą! Tymczasem nie dość, że do domów, które zorganizowały im władze, wprowadzili się wraz z kozami, to jeszcze zarazili koziomanią mieszkańców miasta (cóż, ludzie szybko zaobserwowali, iż rodziny, które posiadają kozę, żyją dostatniej).
Koza to zwierzę właśnie biedoty – nie potrzebuje wiele, a dostarcza życiodajnego mleka (przymiotnik życiodajne należy potraktować dosłownie). I dlatego w końcu kozy posiadają praktycznie wszyscy mieszkańcy owej najuboższej dzielnicy, a sama dzielnica jest zwana Kozaar malo (czyli po prostu Kozią dzielnicą).
Także nasza rodzina, rodzina emigrantów, w końcu kupuje kozę, co znacznie poprawia jej sytuację.

Władze długo zastanawiają się, co zrobić z kozami, ale wszyscy – także dzieci – wiedzą, że prędzej czy później komunizm wypowie kozom wojnę. Bo kozy nie pasują do komunistycznego ustroju. Gorzej, kozy rujnują ustrój komunistyczny.

I w końcu stało się. I wojna to była straszliwa:

Miasto otoczone było wojskiem i policją. Miejsca wylotowe i przejścia graniczne ściśle kontrolowano. Drukowano obwieszczenia, plakaty, listy gończe ze zdjęciami Czangi [przywódca pasterzy] i naczelnych kozłów. Obiecywano nagrody. Pomyślano o wszystkim. Czanga mógł przecież uciec z kilkoma kozami i capami, ukryć się gdzieś, a później, w innych czasach, powrócić do miasta i doprowadzić do rozmnożenia kóz.
Wszystko należało przewidzieć!
Pod znakiem zapytania znalazły się osiągnięcia rewolucji.
Zagrożony był socjalizm!

Zabawne? Owszem. Ale o wiele bardziej straszne. Bo czy nie jest straszna każda święta wojenka w obronie idei?

Skąd więc ta baśń w tytule wpisu? Bo mimo wszystko powieść Starovy bardzo baśń mi przypomina. Po pierwsze, historia czasu kóz opowiedziana jest z perspektywy chłopca i to opowiedziana bardzo prostym językiem, jak gdyby narrator, będąc już dorosłym, dzielił się wspomnieniami z dzieciństwa ze swoimi własnymi dziećmi. Po drugie, nie padają prawie żadne daty ani nazwy miejscowości czy krajów (czas i miejsce są tak naprawdę ściśle określone, ale opisowo nazwane). Po trzecie wreszcie, opowieść ma baśniowy schemat: smutne dzieciństwo – lepsze czasy – tragiczne zdarzenie – i end, trochę happy, a trochę nie.
Właśnie takie baśnie lubię.

Podsumowując, Czasy kóz mają u mnie piątkę z plusem, ale także ponoszą winę, winę za to, że do swojej listy miejsc, które muszę odwiedzić, dopisałam Skopje.

(Luan Starova, Czasy kóz, przeł. D.J. Ćirlić, Oficyna 21, Warszawa 2005)

Z wielu powodów i dla radości wielu zagłębiam się ostatnio w tematykę radiomaryjną; jeszcze chwilka, jeszcze momencik i będą drugim po Jacku Hołubie specjalistą od o. Rydzyka (BTW, serdecznie polecam blogasek p. Jacka).

Lektura internetowych wersji Naszych Dzienników, Radiów (? ) Maryja i tym podobnych jest zabawna, ale tylko do pewnego momentu – potem zaczyna przerażać (linki do co bardziej perełkowych perełek wrzucam na swojego blipa). Dlaczego? Bo serwisików, głoszących podobne bzdury, jest multum! Bo bzdury owe na pierwszy rzut oka wcale na bzdury nie wyglądają! Bo wreszcie, ludzi podzielających takie poglądy jest więcej, niż niegdyś mi się wydawało – i jest wśród nich zatrważająco dużo ludzi młodych (vide: strona audycji dla studentów w RM, gdzie można przeczytać m.in., że wegetarianizm jest zły, bo stanowi podstępne wprowadzenie do hinduizmu).

Ale na tym nie koniec moich strachów.

Porównując naukę radiomaryjną z naukami katolickimi, serwowanymi przez inne źródła, odkryłam, że Rydzyk nie jest aż tak ekstremalny, jak sądziłam (o, ja naiwna). Przykładowo, z tym, że Harry Potter to zło, zgadza się kard. Ratzinger (ale nie wszyscy katolicy są tak restrykcyjni, słusznie argumentując, że krytyka dotknęła nawet wiadomo-które-dzieło Tolkiena, człowieka głęboko wierzącego).

A wiecie, że stosowanie pigułek antykoncepcyjnych przez rok równa się zabiciu 12 dzieci?  Stronę, na której znalazłam tę informację, poleca serwis spowiedz.pl, na moje agnostyckie oko, bardzo porządny serwis (za to coś jest nie tak z jego użytkownikami, skoro tak bardzo nie wiedzą, co Kościół Katolicki głosi na temat seksu; to już ja wiem więcej, choć nauka KK wisi mi i powiewa).

Ach, no i jest jeszcze Fronda. Fronda wymiata. Serio serio. Największe wrażenie robią na mnie nie artykuły, a komentarze, szczególnie te, które porażają swoją logiką. To nie ironia, bo podziwiam ludzi, którzy chętnie dyskutują, rozsądnie argumentują i twardo bronią swoich racji (nie to, co zdecydowana większość katolików, którzy deklarują się wierzącymi i nawet chadzają na msze, ale wybierają sobie, do czego z nauki KK stosuję się, a do czego nie; śmieją się z nauk przedmałżeńskich, ale oczywiście ślub kościelny biorą; to o nich pisał Czerski w Ojciec odchodzi). Ale ci ludzie, ci jedyni katolicy, których szanuję, wychodzą od zupełnie innych założeń niż ja i w związku z tym dochodzą do wniosków, których ja nie mogę przyjąć.

I jeszcze dla równowagi poczytałam też wyrozumiały, tolerancyjny, wręcz dobrotliwy Tygodnik Powszechny (z punktu widzenia RM szatańsko liberalny), parę artykułów na niezastąpionej Wikipedii (o historii KK) i trochę Biblii (tej online, oczywiście).

Niestety. I im bardziej się zagłębiam, tym wyraźniej widzę, że katolicyzm to nie moja bajka.

Lektura Racjonalisty też robi mi gorzej, ale gdy ateista mówi bzdury, to są to jego bzdury prywatne, bo nie ma czegoś takiego jak oficjalne stanowisko ateistyczne, natomiast gdy bzdury mówi katolik i bzdury te są zgodne z nauczaniem Kościoła, to zaczynam chcieć wypisać się z tego interesu.

Świadków do apostazji znajdę bez trudu. Wszystkie potrzebne informacje też mam. Muszę jedynie wykrzesać z siebie odrobinę okrucieństwa, żeby znieść żal w głosie swoich rodziców i wyrzuty sumienia z powodu żalu rodziców K., którego oczywiście usilnie namawiam do tego ostatecznego kroku, skoro ateistą się głosi (większa część reszty naszych rodzin też pewnie popuka się w czoło, ale to już ich problem). K. ma jeszcze skrupuły, ja już właściwie nie; myślę, że bardziej humanitarne będzie pozbawienie ich niemożliwych do ziszczenia nadziei.